• Aktualność Zapowiedzi
  •  
  •  

Wystawa "Andrzej Wimmer, pierwszy burmistrz Niepołomic w wolnej Polsce”

zapraszamy od 4 września do 31 października

Biblioteka Publiczna w Niepołomicach, Laboratorium Aktywności Społecznej oraz Archiwum Narodowe w Krakowie zapraszają od 4 września do końca października na wystawę pt. „Andrzej Wimmer, pierwszy burmistrz Niepołomic w wolnej Polsce”. Wystawa jest częścią uroczystości zorganizowanych przez Urząd Miasta i Gminy Niepołomice z okazji nadania Parkowi Miejskiemu imienia Andrzeja Wimmera oraz wmurowania na ścianie w Ratuszu Miejskim tablicy pamiątkowej Jemu poświęconej.

Już 91 lat temu, kilka miesięcy po śmierci Andrzeja Wimmera, Radni Niepołomic chcieli docenić jego działalność oraz zaangażowanie i wkład w rozwój naszego miasta. 26 marca 1930 r. miało miejsce posiedzenie Rady Miejskiej, na którym podjęto uchwałę „o trwałym upamiętnieniu osoby Andrzeja Wimmera i jego dokonań przez ufundowanie i wmurowanie tablicy pamiątkowej”. Rozważano trzy miejsca: ratusz, nową szkołę, lub ”budynek dla ubogich” (dziś Szkoła Muzyczna), gdzie wtedy mieściła się Trzechletnia Miejska Koedukacyjna Szkoła Handlowa. Niestety uchwała ta do tej pory nie doczekała się realizacji. 

Pomysł, aby powrócić do tego projektu pojawił się na jednym z pierwszych spotkań Społecznego Zespołu – „Niepołomiczanie 100-lecia”. Tadeusz Jasonek - badacz niepołomickiej historii, przypomniał wówczas postać pierwszego w Niepodległej Polsce Burmistrza Niepołomic - Andrzeja Wimmera.
Zespół, który roboczo został  nazwany Społecznym Zespołem - „Niepołomiczanie 100-lecia" powstał z inicjatywy Koła Przyjaciół Harcerstwa. Stowarzyszenia Byłych Instruktorów, Wychowanków i Sympatyków Szczepu PUSZCZA. Ponad trzy lata temu, w związku ze zbliżającą się rocznicą 100-lecia Niepodległości Polski, KPH zwróciło się do Rady Miejskiej w Niepołomicach z oficjalnym wnioskiem o upamiętnienie osób ważnych dla niepołomickiego środowiska harcerskiego. Wystąpienie to niestety pozostało bez odpowiedzi. W tym roku członkowie Stowarzyszenia wrócili do tematu, zapraszając do współpracy oprócz przedstawicieli środowiska harcerskiego, także przedstawicieli Rady Miejskiej oraz Biblioteki Publicznej, będącej od lat depozytariuszem materiałów archiwalnych, dotyczących historii naszego miasta. Celem działania zespołu jest stworzenie autorskiej listy osób szczególnie zasłużonych dla rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice, bądź pochodzących z naszego terenu, a zasłużonych w działalności publicznej czy naukowej. 

11 maja 2021 r. przypadła dokładnie setna rocznica objęcia urzędu Burmistrza w Niepołomicach przez Andrzeja Wimmera, dlatego też zdecydowano, że to jego postać będzie upamiętniona jako pierwsza. Nie wiedząc o tej inicjatywie, z Biblioteką Publiczną nieoczekiwanie skontaktowała się mieszkająca we Wrocławiu prawnuczka Andrzeja Wimmera - Pani Marta Golińska, która przekazała liczne i niezwykle cenne pamiątki po swoim wybitnym pradziadku.

Dzięki tym materiałom (fotografiom, pamiątkom rodzinnym) i dokumentom z Archiwum Narodowego w Krakowie – Oddział w Bochni możemy na wystawie przedstawić Andrzeja Wimmera zarówno jako osobę prywatną oraz jako burmistrza. 

Postać tego lokalnego polityka ginie w naszej pamięci, w odniesieniu do Jego poprzednika Władysława Wimmera. Obaj działali w różnej rzeczywistości politycznej i gospodarczej. 23 lata kierowania sprawami gminy przez Władysława Wimmera, wobec 6 lat (z przerwą) rządów Andrzeja Wimmera, sugerują przewagę zasług na korzyść pierwszego z nich. Czy jednak tak powinno być? Na wystawie staramy się pokazać, że 6 lat Jego służby przyczyniło się, w tym trudnym powojennym czasie do znacznego rozwoju Niepołomic i dało początek wielu korzystnym zmianom. Mamy nadzieję, że nasza wystawa przybliży państwu postać Andrzeja Wimmera oraz pozwoli poznać Go na różnych płaszczyznach, zarówno życia rodzinnego, zainteresowań jak i pracy. Pomoże docenić Jego zasługi, starania i działalność samorządową w wolnej Polsce.

Współorganizatorem wystawy jest Archiwum Narodowe w Krakowie. Dziękujemy za pomoc w przygotowaniu materiałów Paniom z Oddziału w Bochni, Pani kierownik Agnieszce Gicali, Dorocie Szymczyk oraz Katarzynie Tobiasz. Dziękujemy również za pomoc i udostępnienie materiałów: Państwu Golińskim - Mateuszowi i Marcie, Wojciechowi Wimmerowi, Marcie i Łukaszowi Korabikom, Stowarzyszeniu Miłośników Ziemi Niepołomickiej, Muzeum Niepołomickiemu oraz Dawidowi Gostomskiemu (Pocztówka z Niepołomic). 

Na wystawę zapraszamy od poniedziałku do soboty w godzinach pracy Biblioteki i LAS-u.
 

Poniżej przedstawiamy tekst o Andrzeju Wimmerze napisany przez Pana Mateusza Golińskiego (wnuka) oraz Martę Golińską (prawnuczkę). Artykuł ten ukazał się w majowo/czerwcowym numerze Gazety Niepołomickiej z okazji 100-lecia wyboru Andrzeja na burmistrza Niepołomic 11 maja 1921 r. 

"Andrzej Antoni Wimmer urodził się 09.03.1891 roku w Niepołomicach. Był synem Władysława Wimmera i Marii Cecylii zd. Schiroky. Miał siódemkę rodzeństwa, niestety wszyscy z wyjątkiem jednej siostry zmarli przedwcześnie. Ojciec Andrzeja był właścicielem kilku firm przemysłowych oraz realności w Krakowie i okolicach, w tym sławnej cegielni i fabryki dachówek w Niepołomicach. Przede wszystkim był jednak aktywnie działającym burmistrzem miasta. To właśnie jemu Niepołomice zawdzięczają budynek ratusza projektu Jana Sasa- Zubrzyckiego, dom dla ubogich oraz rzeźnię. 

Andrzej Wimmer w 1910 roku ukończył Wyższą Szkołę Realną w Krakowie. W latach 1910-1911 służył w 3 Pułku Ułanów w armii austriackiej. Prawdopodobnie został z tej służby zwolniony wcześniej, z powodu złego stanu zdrowia. 

W roku 1914 miały miejsce dwa znaczące wydarzenia w życiu Andrzeja. W lutym spłonęła doszczętnie fabryka dachówek w Niepołomicach, której współwłaścicielem był jego ojciec. Natomiast we wrześniu tego samego roku, Wimmer swoje losy związał z walką o wolną i niepodległą Polskę, wstępując 22.09.1914 roku do II Pułku Ułanów w Legionach Polskich. W trakcie walk na froncie rosyjskim (w 1915 i 1916 roku), z powodu gruźlicy limfatycznej przebywał w szpitalach: w Nowym Sączu, Krakowie oraz w Wiedniu. Ostatecznie, w związku z chorobą został zwolniony ze służby wojskowej. W trakcie swojego pobytu w szpitalu korespondował ze swoją narzeczoną Marią Zborowską. Dowodem na to jest kilkadziesiąt pocztówek, które do dnia dzisiejszego zachowały się w rodzinnych zbiorach. Narzeczeni prawdopodobnie poznali się poprzez swoich ojców, którzy mieli okazję współpracować w Krakowie. Ojciec Marii - Włodzimierz Zborowski był Dyrektorem Kolei. Jego mieszkanie znajdowało się przy placu Matejki w Krakowie, dokładnie naprzeciwko mieszkania Władysława Wimmera, ojca Andrzeja. Rok 1915 zakończył się tragicznymi wydarzeniami w rodzinie Andrzeja. W listopadzie zmarła jego matka, a miesiąc później ojciec. Rok 1916 Wimmer spędził w Rabce, gdzie przechodził rekonwalescencję po chorobie oraz przeżywał żałobę po śmierci rodziców. 

Rok 1917 rozpoczął nowy rozdział w życiu Andrzeja. 4.01.1917 roku poślubił swoją narzeczoną Marię Zborowską. Ceremonia ślubna miała miejsce w kościele św. Floriana w Krakowie. Maria miała wówczas lat 18 i kształciła się jako nauczycielka muzyki i francuskiego. Młodzi małżonkowie po ślubie zamieszkali w Niepołomicach, w domu w którym obecnie znajduje się Przedszkole Samorządowe, przy ul. Kościuszki 23. Dom młodych państwa Wimmerów chętnie odwiedzała rodzina i przyjaciele. Maria, jako żona Legionisty zaangażowała się (w 1917 roku) w zbiórkę pieniędzy na dom sierot i dzieci Legionistów. W kolejnych latach pod okiem znakomitych nauczycieli, uczyła się gry na fortepianie we Lwowie i w Krakowie. W 1918 roku wraz ze swoim stryjem Franciszkiem Wimmerem i szwagrem Mieczysławem Kurkiewiczem Andrzej założył spółkę, której podlegały: młyn i fabryka dachówek w Niepołomicach. Niestety w 1922 roku spółka rozpadła się, a na jej miejsce powstała nowa z ograniczoną odpowiedzialnością (na dzień dzisiejszy lista udziałowców nie jest znana). 

W 1921 roku Andrzej Wimmer (podobnie jak wcześniej jego ojciec Władysław) został wybrany na stanowisko Burmistrza Niepołomic. W trakcie swojej pierwszej kadencji aktywnie działał na rzecz rozwoju miasta. Dzięki jego staraniom uruchomiono połączeni kolejowe Kraków-Niepołomice. 15 lipca 1921 r. przybyła do Niepołomic pierwsza ”Niepołomka”, która zapewniała dojazd mieszkańcom naszej gminy. Dużym osiągnięciem w dziedzinie komunikacji było uruchomienie na Wiśle nowoczesnego promu liniowego. Rozwój komunikacji przyczynił się do wpływu znacznych kwot do budżetu gminy.

W swoich działaniach zawsze starał się być sprawiedliwym, ale i pełnym zrozumienia i empatii człowiekiem. Pochylał się nad kwestiami najuboższych, wielokrotnie pomagając im z ramienia miasta oraz osobiście. Dbał również o to, aby młode pokolenie miało spokojne miejsce do nauki. Przez pewien okres czasu nawet Szkoła Powszechna Żeńska znajdowała się w budynku Magistratu. Warto wspomnieć, że poczynania Andrzeja Wimmera wspierał poseł ziemi bocheńskiej - Władysław Kiernik. To jemu Rada Miejska przyznała honorowe obywatelstwo Niepołomic. Dyplom otrzymał 18.01.1925r.

W 1923 roku Andrzej wraz ze swoją małżonką Marią zdecydowali się na adopcję córki Zofii. Dziewczynka faktycznie była dzieckiem brata Marii, Jerzego Zborowskiego i Żołubak (Zofia nie została prze niego uznana ale utrzymywał z rodziną Marii kontakty aż do śmierci w obozie koncentracyjnym w czasie II wojny) W tym samym roku Andrzej został odznaczony Krzyżem Walecznych.

Andrzej Wimmer ponownie stanął na czele spółki przemysłowej w 1923 r. Jednak już w 1925 r. utracił nad nią kontrolę. Również w 1925 roku złożył rezygnację z pełnienia funkcji burmistrza, argumentując swoją decyzję problemami we własnej firmie, które nie pozwalały mu w należyty sposób sprawować obowiązki. Powodem rezygnacji był także stale pogarszający się stan jego zdrowia. W 1927 i 1928 roku został przewodniczącym Związku Chłopskiego w powiecie bocheńskim. Z list tej partii startował w 1928 roku do sejmu, jednak bezskutecznie. 
W 1928 roku ponownie został wybrany na burmistrza Niepołomic. Niestety druga kadencja nie była łatwa. Na przestrzeni kilku minionych lat pojawiła się opozycja polityczna, głównie z ramienia partii PPS, która silnie dawała się we znaki. W lokalnych gazetach oraz podczas posiedzeń Rady Gminy rzucano niejasnymi oskarżeniami, które później musiał sprostowywać, często na łamach gazet. W tym samym roku Andrzej pochował swojego ostatniego żyjącego brata, Kazimierza.

Druga kadencja, to również czas dalszego rozwoju miasta, a zwłaszcza edukacji. Dzięki usilnym, indywidulanym staraniom Andrzeja Wimmera uruchomiono Trzechletnią Miejską Koedukacyjną Szkołę Handlową (która ostatecznie miała być w większości finansowana przez miasto) oraz w styczniu 1930 roku ukończono budowę 7 Klasowej Szkoły Powszechnej Żeńskiej. Budynek powstał obok istniejącej już Szkoły Męskiej (obecna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki). Dla niepołomickiej Ochotniczej Straży Pożarnej Burmistrz zakupił motopompę i ufundował sztandar. Przez kilka lat również pełnił funkcję Prezesa niepołomickiej OSP. 

Warto też wspomnieć o wielkiej pasji Burmistrza, jaką było łowiectwo. Andrzej Wimmer należał do Małopolskiego Okręgu Myśliwskiego. Publikował również swoje artykuły w czasopismach łowieckich, m.in w „Łowcu”. 

W lipcu 1929 roku Niepołomice odwiedził Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Ignacy Mościcki. Na czele witających stanął Burmistrz Wimmer. Niestety kilka miesięcy później Andrzej podupadł na zdrowiu. Od lat trawiąca organizm choroba - gruźlica limfatyczna coraz bardziej dawała się we znaki. 01.11.1929 roku Andrzej udał się na zwolnienie lekarskie i niestety nie wrócił już do pracy. Zmarł 28.01.1930 roku w szpitalu Bonifratrów w Krakowie. 

W organizację pogrzebu Burmistrza włączyła się Rada Miasta oraz Ochotnicza Straż Pożarna. Na czas przejścia konduktu żałobnego, w całym mieście zapalono latarnie, a sklepy i instytucje przerwały swoją pracę. Andrzej Wimmer spoczął w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Niepołomicach. 

Kilka lat po śmierci męża, Maria Wimmer z córką Zofią wyprowadziły się do Krakowa, pozostając jednak w stałym kontakcie z rodziną męża. Ponadto, Maria kontynuowała pracę jako nauczycielka w Szkole Handlowej i wieczorowej w Niepołomicach oraz w Gimnazjum w pobliskich Staniątkach. W 1944 r. Zofia wyszła za mąż za żołnierza Armii Krajowej, późniejszego profesora Politechniki Wrocławskiej, Józefa Antoniego Golińskiego. Doczekali się dwóch synów, Piotra (ur. 1945 r.) i Mateusza (ur. 1960 r.).

Maria Wimmer oraz jej córka Zofia spoczęły w grobowcach rodzinnych na cmentarzu Rakowickim w Krakowie."

Mateusz Goliński
Marta Golińska
 

Zapraszamy na wirtualne zwiedzanie wystawy.