sobota, 21 marca 2026 r.
„Wielkie damy literatury polskiej i światowej” to temat spotkania Klubu Czytelnika, które odbyło się 17 marca 2026 roku.
Naszą rozmowę rozpoczęliśmy, jak przystało, od noblistek – Wisławy Szymborskiej, Olgi Tokarczuk oraz Doris Lessing. Później przeszliśmy do omawiania twórczości nie tylko damy, lecz wręcz królowej kryminału – Agathy Christie, która powołała do życia słynnych detektywów Herculesa Poirot i Pannę Marple. Mimo że od śmierci autorki upłynęło pół wieku, jej dzieła nadal cieszą się niesłabnącą popularnością i są chętnie ekranizowane, czego przykładem mogą być „Morderstwo w Orient Expresie” bądź „Śmierć na Nilu”. Skoro mowa była o światowej królowej kryminału, nie mogliśmy nie wspomnieć o naszych polskich autorkach specjalizujących się w tym gatunku – Katarzynie Bondzie, okrzykniętej „polską królową kryminału”, jak i o Katarzynie Puzyńskiej – z jej serią o policjantach z Lipowa.
Od królowych przeszliśmy do autorek – dam piszących o damach. Pierwszym naszym skojarzeniem była Jane Austin, znana przede wszystkim z powieści takich jak „Duma i uprzedzenie” oraz „Rozważna i romantyczna”. Nie mogło zabraknąć także sióstr Brontë z ich „Wichrowymi wzgórzami”, których najnowsza ekranizacja niedawno weszła do kin. Damy lubią czytać poezję, więc nasza dyskusja potoczyła się w kierunku poetek. Znów przypomnieliśmy Wisławę Szymborską, ale również Marię Pawlikowską-Jasnorzewską, Halinę Poświatowską, Zuzannę Ginczankę, Julię Hartwig, a także autorkę tekstów piosenek – Agnieszkę Osiecką. Od poezji tylko krok do klasyki prozy, stąd w naszej rozmowie pojawiły się nazwiska Zofii Nałkowskiej, Marii Kuncewiczowej, Marii Rodziewiczówny oraz „pierwszej damy polskiej satyry” – Magdaleny Samozwaniec. Rozmawialiśmy również o wybitnych reporterkach – Beacie Pawlikowskiej, Orianie Fallaci i Susan Sontag.
Na zakończenie jednak wróciliśmy do literatury pięknej, stopniowo odchodząc od rzeczywistości rozumianej jako „tu i teraz”. Taką alternatywną rzeczywistość dostrzegliśmy w dziełach Margaret Atwood, autorki słynnej „Opowieści podręcznej”. Potem rozmawialiśmy o zupełnie innych światach, w tym stworzonym przez „królową fantastyki”, Ursulę K. Le Guin, w jej cyklu „Ziemiomorze”, którego pierwszy tom „Czarnoksiężnik z Archipelagu” iście czarująco przełożył Stanisław Barańczak. Nie można było nie wspomnieć o J.K. Rowling i jej cyklu o małym czarodzieju Harrym Potterze. Warto również zaznaczyć, że J.K. Rowling pod pseudonimem Robert Galbraight stworzyła serię kryminałów o detektywie Cormoranie Strike’u – a więc można ją uznać nie tylko za damę gatunku fantastyki, lecz również niejako damę dworu na dworze królowej kryminału.
Literatura tematu:
Jane Austin – „Perswazje”
Katarzyna Bonda – „Sprawa Niny Frank”
Agatha Christie – „Autobiografia”
Karolina Felberg – „Osiecka: Rodzi się ptak”
Joanna Gromek-Illg – „Szymborska. Znaki szczególne. Biografia wewnętrzna”
Julia Hartwig – „Dziennik”
Izolda Kiec – „Ginczanka. Nie upilnuje mnie nikt”
Iwona Kienzler – „Kobiety niepodlełości: bohaterki, żony, powiernice”
Iwona Kienzler – „Prowokatorka”
Hanna Kirchner – „Nałkowska”
Ursula K. Le Guin – „Lawinia”
Doris Lessing – „Opowieści afrykańskie”
Benjamin Moser – „Sontag: Życie i twórczość”
Anna Nasiłowska – „Maria Pawlikowska-Jasnorzewska czyli Lilka Kossak: biografia poetki”
Eryk Ostrowski – „Charlotte Brontë i jej siostry śpiące”
Eryk Ostrowski – „Emily Brontë: królestwo na wrzosowisku”
Halina Poświatowska – „Opowieść dla przyjaciela”
Katarzyna Puzyńska – „Motylek”
Magdalena Samozwaniec – „Zalotnica niebieska”
Jadwiga Skirmuntówna – „Pani na Hruszowej: dwadzieścia pięć lat wspomnień o Marii Rodziewiczównej”
Wisława Szymborska – „Wiersze wybrane”
Olga Tokarczuk – „Czuły narrator”
Helena Zaworska – „Rozmowy z Marią Kuncewiczową”
Arael Zurli – „Bagienna niezapominajka: Nieznane życie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej”
